LE SALON — SẢNH LUẬN | Luận đề 02: Triết học của Khoảng Không – Chiếc túi rỗng

sảnh luận le salon luận đề 2

Thứ quý nhất trong chiếc túi của bạn là khoảng trống.

Thứ duy nhất trên cõi đời này có khả năng chứa đựng chính là khoảng không.

Đây là một ý niệm xuyên văn hóa nhưng lại ít được nhắc đến so với những thông điệp đao to búa lớn trong ngành thời trang túi xách. Lão Tử từng viết trong Đạo Đức Kinh: nặn đất sét để làm bình, chính nhờ cái chỗ trống rỗng bên trong mà cái bình mới dùng được. Hai mươi lăm thế kỷ sau, triết gia Martin Heidegger trong tiểu luận Vật (1950) cũng đi đến sự tương đồng: người thợ gốm thực chất không hề nặn đất, họ đang nặn khoảng không. Cũng như kiến trúc, làm túi là một trong những nghệ thuật bồi đắp buộc người ta phải thêm thắt vật chất chỉ để giữ lại một khoảng không vô hình. Không có khoảng trống ấy, chiếc túi đắt nhất thế giới cũng chỉ là một khối da vô dụng.

Từ tiền đề này, chúng ta có thể hiểu rõ hơn tại sao bằng trực giác, ta có thể cảm nhận được ngay lập tức sự khác biệt về đẳng cấp của một chiếc túi đứng form và một chiếc túi vải ọp ẹp. Tất cả những chiếc túi luôn có một khoảng không tĩnh lặng được bao bọc bên trong lớp vật liệu nguyên bản, đường chỉ khâu tay thủ công hay chiếc khóa kim loại phác nét logo độc quyền.

Giá trị khoảng không của một chiếc quý báu hơn tất thảy, nhưng cũng là thứ khó xác định nhất. Một số loại túi sụp đổ thảm hại khi bị rút cạn vật dụng bên trong, thể hiện một giá trị khoảng không rất thấp. Cũng có các loại túi da mềm (slouchy bag) thay đổi form dáng khi sử dụng nhưng lại thể hiện sự buông lơi đầy chủ đích, bởi nó được cắt cúp để rủ xuống khi rỗng và phình ra khi đầy, theo một hình thái cấu trúc tuyệt mỹ. Độ rủ êm ái ấy chính là form dáng của nó, là cách nó ôm ấp một khoảng không linh hoạt chứ không hề đánh mất quyền tự chủ.

Mặt khác, cách người ta sử dụng túi cũng có thể định hình giá khoảng không. Không phải bất cứ ai có một chiếc túi độc bản của một thương hiệu lớn đều trở nên đẳng cấp và ngược lại. Khi các nhà khảo cổ học tìm thấy Ötzi, người băng 5.300 năm tuổi trên dãy Alps, họ không bận tâm phân tích chất liệu hay hình dáng chiếc túi da đeo hông của ông để viết nên lịch sử. Họ đọc cuộc đời ông qua những vật dụng nằm bên trong: dao nạo, mũi khoan, mảnh đá lửa, bùi nhùi. Một kiếp người quật cường được thuật lại trọn vẹn bằng vài món đồ sinh tồn cốt lõi, đặt trong một khoảng không tối giản. Lòng túi của ông không chứa sự dư thừa vật chất; nó chứa sự bản lĩnh. Cũng như vậy, khi bạn mua một chiếc túi, mặc cho có bao nhiêu phiên bản vỏ bọc, khoảng không bên trong luôn là độc bản của bạn. Và kể từ khoảnh khắc chiếc túi thuộc về bạn, chính cuộc sống của bạn là nguồn giá trị cho khoảng không đó. 

Tri túc giả phú

Biết đủ (tri túc) chưa bao giờ là việc ép mình phải mang theo ít đi để tỏ ra thanh tao; đó là nghệ thuật của sự chắt lọc. Người nhồi nhét mọi thứ vào chiếc túi của mình, từ hóa đơn cũ, chai nước đến những vật dụng vô thưởng vô phạt, thực chất đang để cho nỗi sợ hãi nắm quyền quyết định. Họ mang theo mọi thứ “phòng khi” cần đến, biến chiếc túi thành nơi gánh vác sự bất an và trống rỗng của chính mình. Ngược lại, người chắt lọc tự tay lựa chọn cuộc đời: mỗi món đồ nằm trong túi đều có một lý do xác đáng, và họ luôn kiêu hãnh chừa lại một khoảng trống để mang lại giá trị thực sự cho cả chiếc túi và người mang nó. 

Antoine de Saint-Exupéry từng viết một câu rất hay: “Sự hoàn hảo đạt được không phải khi không còn gì để thêm, mà khi không còn gì để bớt.”